Şanlıurfa Düğün Gelenekleri: Sakal Öpümünden Süpha Yemeğine

Erkekler ve kadınlar için ayrı kutlamalar

Şanlıurfa düğünleri günlere yayılan, erkeklerin ve kadınların çoğunlukla ayrı ayrı eğlendiği, türkü ve hoyratların eksik olmadığı kutlamalardır. Aşağıda anlatılanlar şehir merkezindeki geleneksel düğünlere dayanır; ilçe ve köylerde farklılıklar vardır ve bugün düğünlerin çoğu salonlarda yapılıyor.

Kız isteme, kesim kağıdı ve sakal öpümü

Kız "Allah'ın emri, Peygamber'in kavliyle" istenir. Kız tarafı uygun görürse ziynet ve diğer isteklerini bir kâğıda yazıp oğlan tarafına gönderir; buna kesim kağıdı denir ve kâğıdı getirene bahşiş verilir. Oğlan tarafı isteklerin tamamını kabul ettiğini ya da kendi önerilerini bildirir.

Taraflar anlaşınca oğlan ailesi kız evine teşekkür ziyaretine gider: sakal öpümü. Bu ziyarette iki aile tanışır; kız evi misafirlere çiğ köfte, tatlı ve meyve ikram eder.

Nişan ve nişanlılık hediyeleri

Nişan törenleri geleneksel olarak kız evinde ve oğlan evinde ayrı ayrı yapılır; son yıllarda gelin ve damadın birlikte olduğu nişanlar da yaygınlaştı. Nişanlılık uzun sürerse bayramda damat adayı nişanlısına süslenmiş bir koç gönderir. Yaz aylarında heybelerle (sırğa) marul (has) ve üzerine konmuş hediyeler kız evine yollanır; kız evi bunları konu komşuya dağıtır.

Asbap arkası: damadın kıyafetleri törenle gelir

Damadın düğün kıyafetleri (elbise, ayakkabı, mendil, çorap) kız evinden bir tepsi içinde törenle getirilir; buna asbap arkasına gitmek denir. Gençler çalgıcılarla yola çıkar, önde çocuklar tekerlemeler söyler, her köşe başında fasıl yapılır. Tepside çiçek, meyve ve şeker de bulunur; damadın yanına varınca yere bozuk para, şeker ve meyve saçılır.

Kına gecesi ve asbap gecesi

Erkek düğünü: dörtlü değnek ve halaylar

Erkek düğünü Urfa halk oyunlarının yaşatıldığı ortamdır. Düğün sahibi usta oyuncuları ve hatırlı misafirleri baş köşeye oturtur, ardından mendil vererek oyuna kaldırır. Gabardin şalvar, kırk düğme yelek ve kırmızı postal giyen oyuncular oyuna kalkınca izleyen kadınlar zılgıt çalar.

• Davul zurna eşliğinde: dörtlü değnek, ardından Düz, İki Ayak, Derik ve Abravi gibi halaylar
• Keman, cümbüş ve darbuka eşliğinde: çiftetelli

Kirve, kız evinden gelen elbiseleri damada giydirir; zeytin dalları ve mumlarla süslenmiş tahtta damat ile kirve birlikte oturur. Misafirlere mırra (acı kahve) ikram edilir.

Avrat düğünü

Kadınlar için yapılan düğüne avrat düğünü denir; iki tarafın kadınları birlikte eğlenir. Davetler eskiden indekçi denen kadınlar aracılığıyla yapılırdı. Kadınlar en güzel kıyafetleri ve bilezik, gerdanlık, beşibirlik gibi takılarıyla katılır.

Eskiden geniş avlulu evlerde yapılan kadın düğünleri bugün çoğunlukla düğün salonlarında, orkestra ya da keman ve cümbüşten oluşan "ince saz" eşliğinde yapılıyor; çiftetelli, dörtlü düz ve lorke oynanıyor. Aralarda kavurga (kavrulmuş buğday), leblebi ve fıstık gibi çerezler paylaşılır.

Gelin getirme

Gelin gece ya da gündüz getirilebilir. Gece getirilecekse kına gecesinin yapıldığı eve gidilir ve gelin şenlikle oğlan evine götürülür; yolda türküler ve hoyratlar söylenir. Gündüz getirilecekse araç konvoyu kurulur. Konvoyun önündeki çocuklar damadın adının geçtiği dörtlükler söyler; kız evinin kapısını tutan kardeş bahşişini almadan kapıyı açmaz.

Duvak günü, gelin ve damat hamamı

• Duvak günü: Evliliğin ikinci günü gelin duvağı ve gelinliğiyle oturur, kadın akrabalar gelini görmeye gelir. Oğlan evinden bir çocuk duvağı "kaçırıp" damada götürür ve bahşişini alır; gelin tacını takıp yerine oturur. Gelenler geline altın ya da giyim hediyeleri verir, öğlen duvak yemeği verilir.
• Damat (güveği) hamamı: Damat düğün sabahı arkadaşlarıyla hamama götürülür; zeytin dalları ve mumlarla süslenen tahtta tebrikleri kabul eder, ardından hamam yemeği yenir.
• Gelin hamamı: Gelin, davetliler ve akrabalarla birlikte hamama gider; hamamda halılar ve işlemeli örtülerle süslenmiş bir taht hazırlanır, hamamdan sonra misafirlere yemek verilir.

Süpha yemeği: üzmeli pilav, kuzu içi, zerde

Düğünden sonra katılanlara süpha yemeği verilir: kuru üzümlü üzmeli pilav, pirinç ve etle yapılan kuzu içi ve zerde. Yemekleri yörenin tanınan aşçıları düğün evinde hazırlar; mahallenin yoksullarına ve komşulara da yemek gönderilir.

Düğünden önce düğün evine pirinç ya da şeker göndererek "sini süren" akrabalara süpha yemeği sinilerle geri gönderilir.

Şanlıurfa'da düğününüzü planlarken

Asbap gecesi için saz ekibi, erkek düğünü için davul zurna ya da süpha yemeği için catering arıyorsanız tek formla teklif isteyebilirsiniz.